Rơ le trung gian là gì? Khái niệm, cấu tạo, cách đấu nối và ứng dụng

Rơ le trung gian Omron G2R-1-SND-S DC24

70.560 VNĐ

Rơ le trung gian Omron G2R-2-SN DC24

70.560 VNĐ

Rơ le trung gian Omron G2RV-ST500 AC/DC24

352.800 VNĐ

Rơ le trung gian Omron G2RV-ST500 DC24

261.120 VNĐ

Rơ le trung gian Omron G6B-1174P-FD-US DC24

67.080 VNĐ

Rơ le trung gian Omron G6B-4BND DC5-24

1.023.120 VNĐ

Rơ le trung gian Omron MY4N-GS AC100/110

104.040 VNĐ

Rơ le trung gian Omron MY4N-GS-R AC110

122.253 VNĐ

Rơ le trung gian Omron MY4N-GS-R AC220/240

77.160 VNĐ

Rơ le trung gian Omron MY4N-J AC220/240

88.295 VNĐ

MY2N-GS-R DC24 Omron – Rơ le trung gian 24V DC

34.272 VNĐ

Đế rơ le trung gian PTFZ-14-E Omron

52.080 VNĐ

Tủ điện nhà máy nước, PLC xuất tín hiệu 24VDC để điều khiển van điện từ 220VAC. Kỹ thuật viên mới vào nghề đấu thẳng ngõ ra PLC vào cuộn van 220V — kết quả: cháy ngõ ra PLC ngay lập tức. Thiệt hại: 1 module output PLC giá mấy triệu đồng, cả hệ thống dừng vì chờ thay module. Nguyên nhân: ngõ ra transistor của PLC chỉ chịu được 0.5A ở 24VDC — không thể đóng cắt trực tiếp tải 220VAC.

Giải pháp đúng: xen giữa PLC và van điện từ một rơ le trung gian (Intermediate Relay). PLC 24VDC kích cuộn hút relay → tiếp điểm relay đóng → cấp 220VAC cho van. Hai mạch hoàn toàn cách ly điện — PLC an toàn, van hoạt động bình thường, hệ thống chạy ổn định.

Rơ le trung gian là thiết bị “nhỏ mà có võ” — xuất hiện trong hầu hết mọi tủ điện công nghiệp. Bài viết này giải thích chi tiết rơ le trung gian là gì, cấu tạo bên trong, cách đọc sơ đồ chân, và hướng dẫn đấu dây từng loại 5/8/14 chân kèm sơ đồ minh họa.

Mục Lục Bài Viết

1. Rơ le trung gian là gì?
2. Cấu tạo chi tiết — Cuộn hút, tiếp điểm và vỏ bảo vệ
3. Nguyên lý hoạt động
4. Phân loại rơ le trung gian (theo chân, điện áp, thương hiệu)
5. Cách đọc sơ đồ chân và ký hiệu kỹ thuật
6. Hướng dẫn đấu dây relay 5 chân, 8 chân, 14 chân
7. Công dụng và ứng dụng thực tế
8. Rơ le trung gian vs Contactor — Khác nhau ở đâu?
9. Câu hỏi thường gặp
10. Mua rơ le trung gian chính hãng tại Hải Phòng Tech

Rơ Le Trung Gian Là Gì?

Rơ le trung gian (Intermediate Relay) là thiết bị điện có nhiệm vụ chuyển tiếp tín hiệu điều khiển giữa các thiết bị trong mạch điện. Cụ thể, nó nhận tín hiệu điều khiển yếu (ví dụ 24VDC từ PLC) → kích hoạt tiếp điểm cơ khí bên trong → đóng cắt mạch điện khác có điện áp/dòng điện lớn hơn (ví dụ 220VAC cho van, đèn, contactor).

Ba chức năng cốt lõi của rơ le trung gian:

• Cách ly (Isolation): tách biệt hoàn toàn mạch điều khiển nhỏ (PLC, mạch điện tử) khỏi mạch công suất lớn (220VAC, 380VAC) — bảo vệ thiết bị điều khiển đắt tiền.
• Khuếch đại tiếp điểm (Contact Multiplication): từ 1 tín hiệu điều khiển → relay mở ra 2, 3 hoặc 4 cặp tiếp điểm độc lập → điều khiển nhiều thiết bị cùng lúc.
• Chuyển đổi điện áp (Voltage Conversion): tín hiệu 24VDC → đóng cắt tải 220VAC, hoặc ngược lại.

Rơ le trung gian Omron LY2N-DC24 — loại 8 chân phổ biến nhất trong công nghiệp | Hải Phòng Tech

Cấu Tạo Chi Tiết — Cuộn Hút, Tiếp Điểm Và Vỏ Bảo Vệ

Rơ le trung gian có cấu tạo đơn giản nhưng tinh vi, gồm 3 bộ phận chính:

Cấu tạo bên trong rơ le trung gian: cuộn hút, lõi sắt động, lò xo hồi vị, tiếp điểm NO/NC | Hải Phòng Tech

Các loại relay trung gian phổ biến có từ 5 chân (1 cặp tiếp điểm), 8 chân (2 cặp tiếp điểm) đến 14 chân (4 cặp tiếp điểm) — số chân càng nhiều, khả năng điều khiển đồng thời càng lớn.

Nguyên Lý Hoạt Động

Nguyên lý của rơ le trung gian dựa trên hiện tượng điện từ — dòng điện chạy qua cuộn dây sinh ra từ trường, từ trường hút lõi sắt, lõi sắt kéo tiếp điểm. Cụ thể:

• Khi chưa cấp điện: Lò xo giữ lõi sắt động ở vị trí gốc → tiếp điểm NC đóng, NO hở. Mạch tải nối với NC sẽ thông, mạch nối với NO sẽ hở.
• Khi cấp điện vào cuộn hút: Cuộn dây tạo từ trường → hút lõi sắt động → lõi sắt kéo cơ cấu tiếp điểm → NO đóng lại, NC mở ra. Mạch tải nối với NO được cấp điện.
• Khi ngắt điện cuộn hút: Từ trường mất → lò xo đẩy lõi sắt về vị trí ban đầu → tiếp điểm trở lại trạng thái gốc (NC đóng, NO hở).

Toàn bộ quá trình diễn ra trong vài mili-giây (ms), cho phép relay hoạt động như một công tắc điều khiển tự động, an toàn, nhanh chóng.

Nguyên lý hoạt động: cuộn hút có điện → từ trường hút lõi sắt → tiếp điểm đổi trạng thái | Hải Phòng Tech

Xem thêm: Nút nhấn là gì? Cấu tạo và phân loại chi tiết — nút nhấn thường kết hợp với rơ le trung gian trong mạch điều khiển Start/Stop động cơ.

Phân Loại Rơ Le Trung Gian

Theo số chân (số tiếp điểm)

Theo điện áp cuộn hút

Theo thương hiệu

Relay Omron LY2N-J-DC12 (trái) và Relay Schneider LT4730M7S (phải) | Hải Phòng Tech

Rơ le Fuji cho Contactor SC (trái) và Đế relay 14 chân Hanyoung (phải) | Hải Phòng Tech

Tính năng bổ sung đáng chú ý

• Đèn LED báo trạng thái: LED nhỏ trên thân relay sáng khi cuộn hút có điện — giúp kỹ thuật viên biết ngay trạng thái mà không cần đồng hồ đo. Rất hữu ích khi troubleshoot tủ điện.
• Nút test / khóa cơ khí: Nút nhấn hoặc lẫy gạt cho phép kích hoạt relay bằng tay — kiểm tra phần mạch động lực mà không cần cấp tín hiệu điều khiển, thuận tiện khi bảo trì.

Cách Đọc Sơ Đồ Chân Và Ký Hiệu Kỹ Thuật

Cảnh báo: Đọc sai sơ đồ chân dẫn đến đấu nối sai → có thể gây cháy cuộn hút, hỏng thiết bị điều khiển, hoặc ngắn mạch. Luôn kiểm tra datasheet chính thức trước khi lắp đặt.

Giải mã ký hiệu trên relay

• A1, A2: Luôn là 2 chân cấp nguồn cho cuộn hút. A1 = dương (+), A2 = âm (–) đối với DC. Với AC thì không phân cực.
• Quy ước đánh số tiếp điểm: Các chân có cùng chữ số đầu thuộc một bộ tiếp điểm. Chữ số cuối chỉ chức năng: 1 = COM, 2 = NC, 4 = NO. Ví dụ: chân 11-12-14 là bộ tiếp điểm số 1 (COM-NC-NO). Chân 21-22-24 là bộ tiếp điểm số 2.

Sơ đồ chân relay 8 chân (2 cặp C/O)

Relay 8 chân có 2 chân cuộn hút và 2 bộ tiếp điểm COM-NO-NC độc lập. Đây là loại phổ biến nhất trong tủ điện công nghiệp.

Sơ đồ chân relay 8 chân: 2 chân cuộn hút (A1-A2) + 2 cặp tiếp điểm C/O độc lập | Hải Phòng Tech

Sơ đồ chân relay 14 chân (4 cặp C/O)

Relay 14 chân có 2 chân cuộn hút và 4 bộ tiếp điểm COM-NO-NC độc lập — lý tưởng cho ứng dụng đa nhiệm. Chân 13-14 luôn là chân cuộn dây cấp nguồn.

Sơ đồ chân relay 14 chân: chân 13-14 = cuộn hút, 4 bộ COM-NO-NC | Hải Phòng Tech

Trong relay 14 chân: chân 1-2-3-4 là NC, chân 5-6-7-8 là NO, chân 9-10-11-12 là COM, chân 13-14 là cuộn hút.

Lưu ý quan trọng: Sơ đồ chân có thể khác nhau giữa các nhà sản xuất. Omron, Schneider, Idec có thể đánh số chân khác nhau. Luôn kiểm tra datasheet chính thức của đúng model trước khi lắp đặt.

Hướng Dẫn Đấu Dây Relay 5 Chân, 8 Chân, 14 Chân

Dụng cụ cần chuẩn bị và quy tắc an toàn

Dụng cụ: Tua vít cách điện, kìm tuốt dây, đồng hồ vạn năng (VOM), dây điện lõi đồng tiết diện phù hợp.

Quy tắc an toàn BẮT BUỘC:

• Ngắt hoàn toàn nguồn điện (CB tổng) và kiểm tra lại bằng bút thử điện trước khi chạm vào bất kỳ thành phần nào.
• Sử dụng dụng cụ có cách điện đạt chuẩn.
• Chọn tiết diện dây dẫn phù hợp với dòng điện tải.
• Siết chặt đầu cốt — đầu cốt lỏng gây phát nhiệt, nguy cơ cháy nổ.

Cách đấu relay 5 chân — Mạch điều khiển đèn báo từ xa

Relay 5 chân có 1 cặp tiếp điểm duy nhất — phù hợp mạch đơn giản, bật/tắt 1 tải.

• Nối pha Lửa (L) của nguồn 220V vào chân COM.
• Nối chân NO vào một đầu của đèn báo. Đầu còn lại nối vào pha Nguội (N).
• Cấp nguồn điều khiển (ví dụ 12VDC) vào 2 chân cuộn hút. Khi cấp 12V → relay kích → NO đóng → đèn sáng.

Sơ đồ đấu relay 5 chân: nguồn 12VDC kích cuộn hút → tiếp điểm NO đóng → cấp 220V cho đèn | Hải Phòng Tech

Cách đấu relay 8 chân — 2 ứng dụng điển hình

Relay 8 chân (2 cặp tiếp điểm) là loại “quốc dân” trong công nghiệp — cân bằng giữa kích thước và chức năng.

Ứng dụng 1: Cách ly PLC 24VDC → Điều khiển van 220VAC

Đây chính là tình huống mở bài — ứng dụng phổ biến nhất của relay trung gian trong tủ điện công nghiệp.

• Nối ngõ ra (Output) của PLC với 2 chân cuộn hút (A1, A2) của relay 24VDC.
• Nối nguồn 220V (L) vào chân COM của bộ tiếp điểm.
• Nối chân NO vào một đầu của van điện từ. Đầu còn lại nối với dây N.
• Khi PLC xuất tín hiệu → relay kích → NO đóng → cấp 220V cho van hoạt động. PLC được cách ly tuyệt đối.

Sơ đồ đấu relay 8 chân: PLC 24VDC → cuộn hút → tiếp điểm NO đóng → cấp 220VAC cho van | Hải Phòng Tech

Ứng dụng 2: Mạch tự giữ (Self-holding) — Start/Stop động cơ kết hợp Contactor

Mạch tự giữ là “bài tập kinh điển” mà mọi kỹ sư điện đều phải biết:

• Mạch điều khiển: Nút Stop (NC) nối tiếp nút Start (NO) → cấp nguồn vào chân A1 của relay. Chân A2 nối về nguồn.
• Mạch tự giữ: Dùng 1 bộ tiếp điểm NO của relay đấu song song với nút Start. Khi nhấn Start → relay có điện → tiếp điểm NO này đóng lại → duy trì nguồn cho cuộn hút ngay cả khi thả nút Start.
• Mạch động lực: Dùng bộ tiếp điểm NO còn lại để cấp nguồn cho cuộn hút contactor → contactor đóng → động cơ chạy.
• Nhấn Stop → mạch ngắt → relay mất điện → tiếp điểm tự giữ mở → contactor nhả → động cơ dừng.

Sơ đồ mạch tự giữ: nút Start → relay kích → tiếp điểm tự giữ duy trì → contactor chạy động cơ | Hải Phòng Tech

Cách đấu relay 14 chân — Mạch điều khiển đa nhiệm

Relay 14 chân với 4 cặp tiếp điểm — khi cần điều khiển nhiều thiết bị từ một tín hiệu duy nhất. Ví dụ: với 1 tín hiệu, cần đồng thời (1) chạy contactor, (2) bật đèn Xanh, (3) tắt đèn Đỏ, (4) gửi tín hiệu về PLC:

• Cấp tín hiệu điều khiển vào cuộn hút (chân 13-14).
• Bộ NO thứ 1 → cấp nguồn cho contactor.
• Bộ NO thứ 2 → cấp nguồn cho đèn Xanh.
• Bộ NC thứ 3 (đang đóng, cấp điện cho đèn Đỏ) → khi relay tác động, NC mở ra → đèn Đỏ tắt.
• Bộ NO thứ 4 → nối vào ngõ vào (Input) của PLC để phản hồi trạng thái.

Một relay 14 chân thực hiện 4 tác vụ đồng bộ — đó là sức mạnh của việc nhân bản tiếp điểm.

>>> Xem thêm: Aptomat là gì? — trong mạch động lực, aptomat (MCB/MCCB) bảo vệ phía trước contactor, còn relay trung gian nằm ở mạch điều khiển phía sau PLC.

Công Dụng Và Ứng Dụng Thực Tế

Nơi ứng dụng: tủ điện công nghiệp, hệ thống SCADA/PLC, thang máy, cửa cuốn, robot, dây chuyền đóng gói, hệ thống HVAC, ô tô, thiết bị gia dụng (tủ lạnh, máy giặt).

Xem thêm: Biến tần là gì? — trong hệ thống có biến tần, relay trung gian thường đóng vai trò chuyển tiếp tín hiệu giữa PLC và contactor bypass/biến tần.

Rơ Le Trung Gian vs Contactor — Khác Nhau Ở Đâu?

Kết luận: Relay trung gian và contactor không thay thế nhau — chúng phối hợp. Relay nằm ở mạch điều khiển (nhận lệnh từ PLC/nút nhấn), contactor nằm ở mạch động lực (đóng cắt motor). Relay “ra lệnh” → contactor “thực hiện”.

Câu Hỏi Thường Gặp

Nên chọn relay trung gian mấy chân?

Tùy ứng dụng: chỉ cần bật/tắt 1 tải → 5 chân. Cần cách ly PLC + mạch tự giữ → 8 chân (phổ biến nhất). Cần điều khiển nhiều tải đồng thời → 14 chân. Trong công nghiệp, relay 8 chân chiếm hơn 70% thị trường vì đủ 2 cặp tiếp điểm cho hầu hết ứng dụng.

Relay trung gian có bền không? Tuổi thọ bao nhiêu?

Relay cơ khí chất lượng tốt (Omron MY/LY series) có tuổi thọ đến 10 triệu lần đóng/ngắt ở tải định mức. Ở tải nhẹ (tín hiệu PLC), tuổi thọ có thể lên đến 20 triệu lần. Yếu tố ảnh hưởng: dòng tải, điện áp, tần suất đóng/ngắt, nhiệt độ môi trường.

Relay trung gian giá bao nhiêu?

Relay Hanyoung/Yongsung (Hàn): 30.000–80.000 VNĐ. Relay Omron MY/LY (Nhật): 80.000–200.000 VNĐ. Relay Schneider (Pháp): 150.000–350.000 VNĐ. Giá chưa bao gồm đế (socket), đế thường 20.000–80.000 VNĐ tùy loại.

Có cần lắp diode ngược cho relay DC không?

Có — khi dùng relay cuộn DC, nên lắp diode freewheel (1N4007) song song ngược với cuộn hút (cathode vào +, anode vào –). Khi ngắt nguồn, cuộn hút tạo xung điện áp ngược (back-EMF) có thể hỏng transistor output PLC. Diode triệt tiêu xung này, bảo vệ PLC. Nhiều relay hiện đại đã tích hợp sẵn diode bên trong.

>>> Xem thêm: Cảm biến tiệm cận là gì? — trong nhiều hệ thống, tín hiệu từ cảm biến tiệm cận → PLC → relay trung gian → contactor → motor. Relay trung gian là mắt xích không thể thiếu.

Mua Rơ Le Trung Gian Chính Hãng Tại Hải Phòng Tech

Hải Phòng Tech phân phối chính hãng rơ le trung gian từ Omron, Schneider, Idec, Fuji, Hanyoung — đầy đủ loại 5/8/11/14 chân, điện áp 12VDC, 24VDC, 220VAC. Kèm đế socket, phụ kiện đánh dấu, và hỗ trợ kỹ thuật đấu nối miễn phí.

>>> Đọc thêm: Cảm biến quang điện là gì? — khi cần phát hiện vật trên băng tải, cảm biến quang gửi tín hiệu → PLC → relay trung gian → kích hoạt actuator.